Phân biệt u mềm lây và sùi mào gà

Phân biệt u mềm lây và sùi mào gà là điều cần thiết vì cả hai đều là bệnh lý da liễu do virus gây ra, có biểu hiện là những nốt sẩn hoặc u nhú trên da, dễ bị nhầm lẫn nếu chỉ quan sát bên ngoài. Tuy nhiên, nguyên nhân, cơ chế lây truyền, mức độ nguy hiểm và cách điều trị của hai bệnh này hoàn toàn khác nhau. Việc nhận biết đúng sẽ giúp người bệnh có hướng xử trí kịp thời, tránh lây lan và hạn chế biến chứng. Bài viết được tham vấn y khoa từ Bác sĩ Dương Kim Luận dưới đây sẽ giúp tìm hiểu đặc điểm của từng bệnh và cách phân biệt hiệu quả.

1. Phân biệt u mềm lây và sùi mào gà

Mặc dù đều gây ra các tổn thương dạng u nhú trên da, nhưng u mềm lây và sùi mào gà là hai bệnh lý khác nhau về nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và khả năng lây lan. U mềm lây thường lành tính và có thể tự khỏi, trong khi sùi mào gà dễ tái phát và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu không điều trị đúng cách.

U mềm

U mềm là gì?

U mềm (tên đầy đủ: u mềm lây – Molluscum Contagiosum) là một bệnh nhiễm virus lành tính do virus Molluscum contagiosum gây ra. Bệnh thường gặp ở trẻ em, người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc người lớn có hoạt động tình dục không an toàn.

Đặc trưng của u mềm là các mụn nhỏ, tròn, lõm ở giữa, không đau và có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng da nào.

Con đường lây nhiễm

Virus gây u mềm lây lan thông qua các hình thức sau:

Tiếp xúc trực tiếp da – da với người đang mang virus.
Dùng chung vật dụng cá nhân như khăn tắm, quần áo, dao cạo, đồ trang điểm…
Quan hệ tình dục không an toàn, đặc biệt khi tổn thương xuất hiện ở vùng sinh dục.
Trẻ em có thể lây từ người lớn trong quá trình chơi đùa, ôm ấp hoặc tắm chung.
Triệu chứng và biểu hiện:
Xuất hiện các nốt nhỏ, màu trắng hoặc hồng nhạt, đường kính từ 2–5mm.
Nốt có lõm ở giữa, giống như có “nhân” nhỏ màu trắng sữa.
Không đau, không ngứa, nhưng nếu gãi nhiều có thể bị viêm đỏ hoặc lây lan.
Số lượng tổn thương có thể từ vài nốt đến hàng chục, mọc rải rác hoặc thành cụm.
Vị trí thường gặp: mặt, cổ, thân mình, tay chân, vùng sinh dục (ở người lớn).

Sùi mào gà

Sùi mào gà là gì?

Sùi mào gà là một bệnh lý lây truyền qua đường tình dục, do virus HPV (Human Papillomavirus) gây ra. Virus HPV có hơn 100 chủng khác nhau, trong đó khoảng 40 chủng lây nhiễm chủ yếu qua đường tình dục. Hai chủng HPV 6 và HPV 11 là nguyên nhân chính gây ra các nốt sùi mào gà.

Con đường lây nhiễm

Sùi mào gà lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn (âm đạo, hậu môn, miệng).
Mặc dù hiếm, virus có thể lây lan qua việc dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn tắm, quần áo lót, dao cạo nếu có dịch tiết nhiễm HPV và người dùng có vết xước hoặc sang thương vi thể. Virus HPV khó tồn tại trong môi trường ngoài cơ thể và dễ bị tiêu diệt bởi các chất tẩy rửa thông thường.
Ngoài ra, phụ nữ mang thai bị sùi mào gà có thể lây truyền virus cho thai nhi trong quá trình sinh nở, dễ dẫn đến sùi thanh quản ở trẻ sơ sinh, một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.
Triệu chứng và biểu hiện:
Triệu chứng của sùi mào gà là các nốt sùi mềm, màu hồng, màu da hoặc hơi sẫm hơn, có thể mọc đơn lẻ hoặc thành đám, giống hình súp lơ hoặc mồng gà.
Ban đầu, các nốt sùi có thể không gây ngứa hay đau. Tuy nhiên, khi phát triển, chúng có thể gây ngứa ngáy, khó chịu, đau rát, chảy dịch hoặc lở loét, đặc biệt khi tiếp xúc với quần áo hoặc bị vỡ.
Sùi mào gà cũng có thể gây khó khăn khi đi tiểu, đại tiện hoặc chảy máu khi quan hệ tình dục nếu nốt sùi phát triển gần hậu môn, niệu đạo hoặc bị tổn thương.
Ở nữ giới, triệu chứng thường mờ nhạt hơn do vị trí khó quan sát, và khi phát hiện có thể đã ở giai đoạn nặng. Sùi mào gà ở miệng hoặc lưỡi có thể gây khó nuốt, rát họng nếu nốt sùi to.

2. Phương pháp điều trị sùi mào gà và u mềm

Phương pháp điều trị sùi mào gà

Phác đồ điều trị sùi mào gà theo hướng dẫn của Bộ Y tế là chủ yếu loại bỏ triệu chứng, tức là các nốt sùi mào gà. Phương pháp loại bỏ nốt sùi mào gà hiện có nhiều cách:

Sử dụng thuốc: Ở giai đoạn đầu, bác sĩ thường chỉ định thuốc bôi hoặc uống để làm giảm các nốt sùi. Các loại thuốc như imiquimod, podophyllotoxin giúp tăng cường khả năng miễn dịch và loại bỏ nốt sùi. Tuy nhiên, cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ.
Liệu pháp nitơ lỏng: Sử dụng nitơ lỏng để làm đông lạnh và phá hủy mô sùi mào gà. Phương pháp này phù hợp cho các nốt sùi nhỏ và chưa phát triển nhiều.
Dao mổ điện: Sử dụng dòng điện cao tần để đốt cháy và loại bỏ các nốt sùi. Đây là phương pháp được áp dụng khi nốt sùi đã phát triển lớn.
Laser: Phương pháp sử dụng chùm tia laser cường độ cao để phá hủy các mô sùi, thường được chỉ định cho các nốt sùi lớn và khó điều trị bằng các phương pháp khác.
ALA-PDT: Đây là phương pháp tiên tiến nhất hiện nay, sử dụng ánh sáng huỳnh quang để tạo ra phản ứng oxy hóa tiêu diệt nốt sùi mà không gây tổn thương các mô xung quanh.

Tuy nhiên, tỉ lệ tái nhiễm sùi mào gà sau khi thực hiện các phương pháp can thiệp như trên vẫn rất cao, nguyên nhân có thể do mức độ can thiệp đến mụn sùi mào gà chưa đủ rộng, chưa đủ sâu, chưa chạm tới được lớp đáy của tế bào – nơi virus HPV ẩn trú và phát triển gây nên bệnh sùi mào gà.

Mới đây, Bệnh viện da liễu trung ương đã đưa ra phác đồ điều trị mới giúp việc chữa trị sùi mào gà hiệu quả hơn, triệt để hơn, bằng cách cho bệnh nhân tự sử dụng tại nhà lọ xịt tăng đào thải HPV và dung dịch vệ sinh chuyên sâu, để tăng hệ miễn dịch tại chỗ cho bệnh nhân, nhanh chóng làm lành vết thương, ngăn chặn sự phát triển của virus HPV, ngăn ngừa tái nhiễm sùi mào gà.

Quá trình điều trị khuyến nghị vợ/chồng hoặc bạn tình cũng cần tham gia điều trị bằng cách sử dụng các sản phẩm vệ sinh chuyên sâu để ngăn chặn tình trạng lây chéo virus HPV và tái nhiễm sùi mào gà.

Bạn có thể xin tư vấn về cách điều trị sùi mào gà từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây

🚀 Nhận tư vấn ngay!

Phương pháp điều trị u mềm

Chấm thuốc tại chỗ

Sử dụng các dung dịch có tính acid nhẹ (acid trichloracetic, acid salicylic) hoặc dung dịch cantharidin để bôi trực tiếp lên nốt u.
Thuốc giúp làm bong lớp sừng và phá hủy tổn thương từ từ.
Cần bôi theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh gây phỏng hoặc viêm da.

Áp lạnh (cryotherapy)

Dùng nitơ lỏng để làm đông và phá hủy tổn thương.
Hiệu quả nhanh, phù hợp với u kích thước nhỏ đến trung bình.
Có thể gây châm chích nhẹ, đau rát hoặc để lại thâm tạm thời.

Nạo nhân u (curettage)

Bác sĩ dùng dụng cụ chuyên dụng để nạo bỏ nhân trắng bên trong u mềm.
Cần thực hiện tại cơ sở y tế, có thể bôi tê tại chỗ.
Giúp loại bỏ triệt để tổn thương, nhưng có thể gây chảy máu nhẹ hoặc để lại sẹo nhỏ.

Laser CO2

Dùng tia laser đốt tổn thương một cách chính xác, ít ảnh hưởng mô lành
Thường áp dụng trong trường hợp tổn thương nhiều, kháng trị hoặc ở vùng khó xử lý.
Chi phí cao hơn, nhưng hiệu quả thẩm mỹ tốt.

3. Những câu hỏi thường gặp khác

U mềm lây có phải là bệnh tình dục không?

Không hoàn toàn. U mềm lây có thể lây qua đường tình dục, đặc biệt khi tổn thương xuất hiện ở vùng sinh dục, nhưng không phải là bệnh lây truyền tình dục điển hình. Virus Molluscum contagiosum có thể lây qua tiếp xúc da – da thông thường hoặc dùng chung vật dụng cá nhân (khăn, dao cạo, quần áo…). Do đó, bệnh gặp ở cả trẻ em và người lớn.

Sùi mào gà có tự khỏi không?

Nhiều người thắc mắc liệu sùi mào gà có thể tự khỏi nếu không điều trị. Thực tế, hệ miễn dịch của cơ thể có khả năng tự đào thải virus HPV, đặc biệt với các chủng nguy cơ thấp, trong vòng 1–2 năm. Tuy nhiên, các tổn thương sùi mào gà trên bề mặt da và niêm mạc thường không tự biến mất.

Nguyên nhân là do virus HPV ẩn sâu trong lớp đáy của tế bào niêm mạc, nơi hệ miễn dịch khó tiếp cận. Các nốt sùi đã hình thành sẽ tồn tại dai dẳng và dễ tái phát nếu không được loại bỏ bằng phương pháp điều trị thích hợp như đốt điện, laser hoặc chấm thuốc. Bên cạnh việc xử lý tổn thương bề mặt, việc tăng cường miễn dịch tại chỗ và hỗ trợ đào thải virus từ sâu bên trong bằng sản phẩm chuyên biệt cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa tái phát.

Làm sao phân biệt u mềm lây và sùi mào gà tại nhà?

Việc phân biệt bằng mắt thường rất khó vì cả hai đều gây u nhú trên da. Tuy nhiên, u mềm lây thường là các mụn nhỏ, tròn, có lõm ở giữa như rốn, màu trắng hoặc hồng nhạt, không đau, không ngứa. Trong khi đó, sùi mào gà có dạng u nhú mềm, màu hồng, mọc thành cụm giống mào gà hoặc súp lơ, có thể chảy máu khi cọ sát. Dù vậy, để chắc chắn, không nên tự chẩn đoán mà cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc bệnh xã hội.