Từ khi HPV (Human Papilloma Virus) được phát hiện vào năm 1983, nghiên cứu về loại virus này đã mang lại những thông tin đáng kinh ngạc. HPV là virus lây truyền qua tiếp xúc da – da, qua quan hệ tình dục, và có thể ảnh hưởng đến cả nam giới và phụ nữ. Ở nữ giới, virus có thể xuất hiện tại cửa mình, âm đạo, cổ tử cung và hậu môn. Còn ở nam giới, HPV cư trú quanh dương vật, bìu và hậu môn.
HPV – Thủ phạm gây ung thư cổ tử cung
Harald zur Hausen và cuộc hành trình săn tìm HPV
Vào năm 1983, Harald zur Hausen, nhà khoa học người Đức, đã phát hiện ra virus HPV 16 là nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung. Sau đó, vào năm 1984, ông tiếp tục tìm ra HPV 18. Đây là hai loại HPV nguy cơ cao gây khoảng 70% trường hợp ung thư cổ tử cung. Nhờ những phát hiện này, chúng ta hiểu rõ hơn về cách HPV gây ung thư và đã phát triển được các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, trong đó có vắc-xin HPV.
Các týp HPV nguy cơ cao gây ung thư
Có hơn 100 loại HPV, trong đó 40 loại lây truyền qua đường sinh dục. Tuy nhiên, chỉ có 15 týp HPV nguy cơ cao gây ra khoảng 99,7% trường hợp ung thư cổ tử cung. Ngoài ung thư cổ tử cung, HPV còn liên quan đến nhiều loại ung thư khác như:
- Ung thư âm đạo và âm hộ: Khoảng 65% ung thư âm đạo và 50% ung thư âm hộ do HPV 16 gây ra.
- Ung thư hậu môn: Khoảng 95% trường hợp ung thư hậu môn liên quan đến HPV, chủ yếu là týp HPV 16.
- Ung thư miệng họng: Gần 70% các trường hợp ung thư ở họng miệng (bao gồm khẩu cái mềm, đáy lưỡi và amiđan) có liên quan đến HPV.
- Ung thư dương vật: Khoảng 35% ung thư dương vật ở nam giới do HPV 16 gây ra.
HPV lây nhiễm qua đường tình dục như thế nào?
HPV lây lan chủ yếu qua quan hệ tình dục, bao gồm cả quan hệ âm đạo, hậu môn và miệng. Ngoài ra, tiếp xúc da kề da cũng có thể lây nhiễm. Quan hệ tình dục không an toàn và có nhiều bạn tình là yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm HPV.
HPV và ung thư miệng họng
Một ví dụ nổi tiếng về HPV gây ung thư họng miệng là nam tài tử Michael Douglas. Năm 2011, ông đã tiết lộ rằng ung thư họng miệng của mình là do virus HPV gây ra thông qua quan hệ tình dục bằng miệng. Theo các chuyên gia, HPV là nguyên nhân của phần lớn các trường hợp ung thư họng miệng, đặc biệt là ở nam giới, do các hành vi tình dục không an toàn.
HIV và HPV – Sự liên thủ nguy hiểm
Ở những người bị HIV/AIDS, hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện cho HPV phát triển mạnh mẽ và dễ dàng gây ung thư. Phụ nữ nhiễm HIV có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao gấp 5 đến 10 lần so với phụ nữ không nhiễm HIV. Nam giới đồng tính nhiễm HIV cũng có nguy cơ cao bị ung thư hậu môn do HPV.
Vắc-xin ngừa HPV – Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Hiện nay, đã có hai loại vắc-xin phòng ngừa HPV là Gardasil và Cervarix. Các vắc-xin này ngăn ngừa nhiễm HPV 16 và 18, hai thủ phạm gây ra phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung. Ở Việt Nam, vắc-xin này đã được lưu hành rộng rãi, đặc biệt là Gardasil 9, loại vắc-xin mới được FDA Hoa Kỳ phê duyệt, ngăn ngừa thêm các týp HPV nguy cơ cao khác.
Những người tiên phong trong nghiên cứu HPV
Năm 2008, giải Nobel Y học đã được trao cho Harald zur Hausen vì phát hiện ra HPV gây ung thư cổ tử cung. Nhờ những nỗ lực nghiên cứu của ông, vắc-xin phòng ngừa HPV đã ra đời, mang lại hy vọng lớn cho việc phòng chống ung thư. Năm 2015, giải thưởng Nhà sáng tạo châu Âu cũng được trao cho Ian Frager và Jian Zhou, hai nhà khoa học đã đóng góp to lớn vào việc phát triển vắc-xin Gardasil và Cervarix.
HPV là một virus tiềm ẩn nguy hiểm, không chỉ gây ung thư cổ tử cung mà còn liên quan đến nhiều loại ung thư khác như ung thư hậu môn, dương vật, miệng họng. Việc tiêm vắc-xin HPV là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất, giúp bảo vệ sức khỏe của cả nam và nữ khỏi những nguy cơ ung thư do HPV gây ra.
