Vắc xin HPV được xem là “lá chắn vàng” trong việc phòng ngừa ung thư cổ tử cung và các bệnh lý do virus HPV gây ra. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả bảo vệ tối ưu, việc tiêm đúng lịch tiêm vắc xin HPV và đúng phác đồ theo độ tuổi, loại vắc xin là vô cùng quan trọng.Bài viết dưới đây được tham
Bài viết dưới đây được bác sĩ Dương Kim Luận tham vấn sẽ cung cấp cho bạn hướng dẫn chi tiết về lịch tiêm vắc xin HPV Gardasil 4 và Gardasil 9, độ tuổi phù hợp, những lưu ý cần biết trước và sau tiêm, cũng như giải đáp các câu hỏi thường gặp nhất.
1. Lịch tiêm vắc xin HPV
Việc lựa chọn số liều tiêm và lịch tiêm phụ thuộc vào độ tuổi và loại vắc xin sử dụng. Việc tuân thủ đúng phác đồ tiêm giúp đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu
Gardasil 4
Độ tuổi chỉ định của Gardasil 4 là nam và nữ từ 9 đến 26 tuổi.
Vắc-xin Gardasil 4 giúp ngăn ngừa 4 chủng virus HPV bao gồm: HPV 6 và 11, là nguyên nhân gây ra khoảng 90% mụn cóc sinh dục (sùi mào gà), và HPV 16 và 18, hai chủng có liên quan đến 70% trường hợp ung thư cổ tử cung, cùng với một số loại ung thư khác như ung thư hậu môn, âm hộ, âm đạo và hầu họng.
Dành cho nam nữ từ 9 đến 26 tuổi (Phác đồ 3 mũi)
- Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.
- Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 2 tháng.
- Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 4 tháng.
Gardasil 9
Độ tuổi chỉ định của Gardasil 9 là nam và nữ từ 9 đến 45 tuổi.
Vắc-xin Gardasil 9 giúp ngăn ngừa 9 chủng virus HPV, bao gồm HPV 6 và 11, là nguyên nhân gây ra 90% mụn cóc sinh dục (sùi mào gà), cùng với HPV 16 và 18, hai chủng liên quan đến 70% trường hợp ung thư cổ tử cung, cũng như các loại ung thư khác như ung thư hậu môn, âm hộ, âm đạo và hầu họng. Ngoài ra, Gardasil 9 còn bảo vệ chống lại 5 chủng HPV nguy cơ cao khác (31, 33, 45, 52, 58), vốn có liên quan đến 20% trường hợp ung thư cổ tử cung còn lại. So với Gardasil 4, Gardasil 9 có phạm vi bảo vệ rộng hơn, giúp giảm nguy cơ mắc ung thư và các bệnh liên quan đến HPV một cách hiệu quả hơn.
Dành cho người từ 9 đến dưới 15 tuổi
Phác đồ 2 mũi
- Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.
- Mũi 2: Cách mũi 1 từ 6 đến 12 tháng.
- Nếu mũi 2 tiêm dưới 5 tháng sau mũi 1: Cần tiêm thêm mũi thứ 3. Vì mũi thứ 2 được tiêm quá sớm (ít hơn 5 tháng sau mũi 1), thì hiệu quả bảo vệ không đạt được tối ưu. Trong trường hợp này, để bù lại, vắc xin cần phải được tiêm mũi thứ 3 ít nhất 3 tháng sau mũi thứ 2 để bảo vệ đầy đủ.
Dành cho người từ 15 đến 45 tuổi
Phác đồ 3 mũi:
- Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.
- Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 2 tháng.
- Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 4 tháng.
Phác đồ tiêm nhanh:
- Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.
- Mũi 2: Cách mũi 1 ít nhất 1 tháng.
- Mũi 3: Cách mũi 2 ít nhất 3 tháng.
2. Độ tuổi nào tiêm vắc xin HPV là tốt nhất?
Độ tuổi tiêm vắc xin HPV tốt nhất là từ 9 đến 14 tuổi, được coi là “độ tuổi vàng” để đạt hiệu quả phòng ngừa tối ưu. Đây là thời điểm lý tưởng để tiêm vắc xin trước khi trẻ bắt đầu có hoạt động tình dục, do vậy giảm nguy cơ tiếp xúc với virus HPV. Bởi vì:
- Khả năng tạo kháng thể mạnh mẽ và bền vững: Ở độ tuổi này, hệ miễn dịch phản ứng mạnh với vắc xin, giúp tạo ra lượng kháng thể cao và duy trì ổn định theo thời gian.
- Tiêm ít mũi hơn: Trẻ từ 9-14 tuổi chỉ cần tiêm 2 mũi thay vì 3 mũi như ở độ tuổi lớn hơn, giúp tiết kiệm chi phí và giảm bớt sự can thiệp y tế.
- Hiệu quả phòng ngừa cao nhất: Theo các nghiên cứu từ 2007 đến 2022, vắc xin HPV có hiệu quả phòng ngừa lên tới 93% ở nhóm tuổi 9-14, trong khi với nhóm 15-18 tuổi, tỷ lệ này là 90%.
- Giảm nguy cơ tổn thương cổ tử cung: Một nghiên cứu tại New York cho thấy bé gái và phụ nữ trẻ tiêm vắc xin HPV trong độ tuổi 11-14 có nguy cơ phát hiện bất thường ở cổ tử cung thấp hơn 76% so với những người không tiêm hoặc tiêm muộn.
Bạn có thể xin tư vấn về độ tuổi tiêm vắc xin HPV với đội ngũ chuyên gia y tế từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
3. Những Ai Không Nên Tiêm vắc xin HPV
Một số trường hợp không nên hoặc cần cân nhắc kỹ trước khi tiêm vắc xin HPV:
- Người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin hoặc đã từng bị phản ứng nghiêm trọng với liều vắc xin HPV trước đó.
- Người bị dị ứng với nấm men (áp dụng cho Gardasil và Gardasil 9).
- Phụ nữ mang thai (có thể tiêm sau sinh nếu cần thiết).
- Người đang mắc bệnh cấp tính hoặc sốt cao nên trì hoãn tiêm cho đến khi khỏi bệnh.
Vắc xin HPV vẫn an toàn cho những người bị bệnh nhẹ như cảm lạnh, sổ mũi hoặc sốt nhẹ dưới 101°F (khoảng 38,3°C).
4. Lưu ý khi tiêm vắc xin HPV
Trước khi tiêm HPV
- Không cần nhịn ăn: Bạn có thể ăn uống bình thường trước khi tiêm.
- Thông báo cho bác sĩ nếu bạn đang mang thai hoặc đang điều trị bệnh lý nào đó: HPV vaccine không được khuyến cáo cho phụ nữ đang mang thai do thiếu dữ liệu an toàn đầy đủ. Nếu bạn đang điều trị bệnh lý nghiêm trọng hoặc có hệ miễn dịch suy giảm, hãy thảo luận với bác sĩ trước khi tiêm.
- Chuẩn bị tâm lý thoải mái: Giữ tâm trạng thư giãn giúp giảm nguy cơ phản ứng căng thẳng sau tiêm, chẳng hạn như ngất xỉu.
Trong khi tiêm HPV
- Tiêm ở bắp tay, quá trình tiêm nhanh chóng: Vắc xin HPV thường được tiêm vào cơ bắp, thường là vùng bắp tay.
- Theo dõi vài phút sau tiêm để đảm bảo không có phản ứng dị ứng tức thì: Sau khi tiêm, bạn nên ngồi hoặc nằm nghỉ ít nhất 15 phút để theo dõi phản ứng và phòng ngừa ngất xỉu.
Sau khi tiêm HPV
- Tránh vận động mạnh cánh tay vừa tiêm trong 24 giờ: Hạn chế hoạt động mạnh ở cánh tay tiêm để giảm đau và sưng.
- Uống nhiều nước, nghỉ ngơi nếu thấy mệt: Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi sau khi tiêm; nghỉ ngơi và uống đủ nước sẽ giúp cơ thể hồi phục.
5. Những câu hỏi thường gặp về lịch tiêm vắc xin HPV
Chỉ tiêm 1 mũi HPV có được không?
Không. Việc chỉ tiêm 1 mũi vắc xin HPV không đủ để tạo ra đáp ứng miễn dịch tối ưu. Để đạt hiệu quả phòng ngừa cao nhất, cần tiêm đủ 2 hoặc 3 mũi tùy theo độ tuổi và loại vắc xin. Nếu chỉ tiêm 1 mũi, khả năng bảo vệ sẽ thấp và không kéo dài
Chỉ tiêm 2 mũi HPV, không tiêm mũi 3 có sao không?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị rằng trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm 2 liều vắc xin Gardasil 9 là đủ để tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và kháng thể tốt nhất. Do đó, nếu bạn thuộc nhóm tuổi từ 9 – 14 tuổi, việc tiêm 2 mũi HPV là hoàn toàn đạt chuẩn và không cần tiêm thêm mũi thứ 3.
Tuy nhiên, nếu bạn trên 15 tuổi, hoặc đang tiêm vắc xin Gardasil (loại 4 chủng), thì theo khuyến cáo của Bộ Y tế Việt Nam, bắt buộc phải hoàn thành 3 mũi để đảm bảo hiệu quả phòng ngừa tối ưu với các bệnh lý do HPV gây ra như ung thư cổ tử cung, sùi mào gà…
Tiêm mũi 2 HPV trễ hoặc sớm có sao không?
Nếu tiêm mũi 2 trễ hơn lịch hẹn, bạn nên tiêm càng sớm càng tốt. Việc tiêm trễ không làm mất hiệu quả của vắc xin, nhưng nên hoàn thành liệu trình càng sớm càng tốt để đảm bảo hiệu quả phòng ngừa .
Tiêm HPV mũi 3 trễ hơn lịch thì có ảnh hưởng không?
Việc tiêm đúng lịch giúp vắc xin phát huy tối đa hiệu quả. Tuy nhiên:
-
Nếu tiêm mũi 3 trễ: Không ảnh hưởng đến hiệu quả nếu bạn vẫn tiêm đủ liều. CDC khuyến cáo hoàn tất trong vòng 1 năm từ mũi đầu. Trì hoãn quá lâu có thể làm giảm khả năng bảo vệ tạm thời.
-
Nếu tiêm mũi 3 quá sớm: Cần cách mũi 2 ít nhất 4 tháng. Nếu tiêm sớm hơn, mũi tiêm có thể không hợp lệ và phải tiêm lại.
Lưu ý: Hãy tiêm mũi 3 ngay khi đủ điều kiện sức khỏe và theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
Tiêm mũi 1 xong mới biết có thai, có sao không? Có tiêm tiếp mũi 2 được không?
Hiện tại, chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh vắc xin HPV gây hại cho phụ nữ mang thai và thai nhi. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, phụ nữ mang thai nên hoãn tiêm các mũi tiếp theo cho đến sau khi sinh con .
Mũi tiêm HPV có đau không? Có phản ứng phụ không?
Sau khi tiêm vắc xin HPV, một số phản ứng nhẹ có thể xảy ra như: Đau, sưng đỏ tại vị trí tiêm, sốt nhẹ, mệt mỏi. Những triệu chứng này thường nhẹ và tự khỏi trong 1–2 ngày.
Bạn có thể xin tư vấn về lịch tiêm vắc xin HPV với đội ngũ chuyên gia y tế từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
