Khi nhắc đến sùi mào gà, nhiều người thường nghĩ đây là bệnh chỉ gặp ở người trưởng thành, lây qua đường tình dục. Tuy nhiên, trên thực tế, trẻ em vẫn có thể bị lây nhiễm virus HPV – tác nhân gây sùi mào gà, qua những con đường ít ai ngờ tới. Bài viết được tham vấn y khoa từ Bác sĩ Dương Kim Luận dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cơ chế lây và nguy cơ tiềm ẩn là điều cần thiết để bảo vệ trẻ một cách chủ động và kịp thời.
1. Sùi mào gà có lây cho trẻ em không?
Sùi mào gà ở trẻ em tuy không phổ biến nhưng vẫn có thể xảy ra qua nhiều con đường khác nhau. Virus HPV có thể lây từ mẹ sang con khi sinh thường, nhất là khi mẹ có tổn thương sùi ở đường sinh dục, dẫn đến nguy cơ trẻ mắc u nhú đường hô hấp tái phát. Trẻ cũng có thể bị lây qua tiếp xúc trực tiếp da – da hoặc niêm mạc – niêm mạc nếu dịch tiết chứa virus (dịch từ tổn thương sùi, dịch sinh dục, nước bọt) dính vào vùng da/niêm mạc bị xây xước như môi nứt nẻ, trầy xước tay chân.
Một số trường hợp lây gián tiếp qua đồ vật nhiễm dịch tiết như khăn tắm, đồ chơi, ghế bô nếu trẻ sử dụng ngay khi trên da có vết thương hở. Ngoài ra, trẻ có thể nhiễm khi bị ngậm, mớm thức ăn hoặc hôn bởi người mang virus nếu trong miệng có vết viêm loét. Một số trường hợp phát hiện bệnh ở trẻ lớn cần loại trừ nguy cơ xâm hại tình dục. Vì vậy, nguy cơ lây cho trẻ không nên xem nhẹ; cần điều trị triệt để cho mẹ trước khi sinh, giữ vệ sinh cá nhân, không dùng chung đồ và tránh để trẻ tiếp xúc với tổn thương hoặc dịch tiết chứa virus
2. Con đường lây nhiễm sùi mào gà ở trẻ em
Trẻ nhỏ, virus HPV có thể lây qua các con đường sau:
- Lây truyền qua đường tình dục: Hoạt động tình dục đồng giới hoặc khác giới đều là nguyên nhân lây truyền trực tiếp HPV qua đường sinh dục, miệng và hậu môn và thậm chí qua tiếp xúc tay với bộ phận sinh dục.
- Lây từ mẹ sang con khi sinh thường, nếu mẹ đang có sùi mào gà ở đường sinh dục. Trẻ có thể bị lây ngay khi đi qua ống sinh, đặc biệt là mắc u nhú thanh quản tái phát – một biến chứng nguy hiểm.
- Tiếp xúc gần da – da với người lớn mang virus, đặc biệt khi có tổn thương sùi mào gà. Nếu người chăm sóc bị sùi mào gà và không rửa tay sạch khi thay tã, vệ sinh cho trẻ, virus có thể lây sang niêm mạc trẻ.
- Dùng chung đồ cá nhân bị nhiễm virus như khăn tắm, đồ lót, quần áo lót chưa được giặt sạch.
3. Cách phòng ngừa lây nhiễm sùi mào gà
Dù nguy cơ không phổ biến, nhưng sùi mào gà ở trẻ em vẫn có thể xảy ra nếu không chú ý vệ sinh và tiếp xúc. Để phòng ngừa, cha mẹ và người chăm sóc cần lưu ý:
- Khám phụ khoa và điều trị sùi mào gà triệt để trước khi mang thai hoặc sinh con, đặc biệt nếu dự kiến sinh thường.
- Giữ vệ sinh tay sạch sẽ khi thay tã, vệ sinh vùng kín cho trẻ, nhất là nếu người chăm sóc có tiền sử nhiễm HPV.
- Không dùng chung đồ cá nhân với trẻ như khăn tắm, quần lót, chậu rửa hoặc bô ngồi.
- Tránh để trẻ tiếp xúc trực tiếp với tổn thương da/niêm mạc của người đang mắc sùi mào gà.
- Giặt và phơi đồ trẻ dưới ánh nắng, vì HPV rất dễ bị tiêu diệt bởi nhiệt độ và ánh sáng.
- Tuyệt đối không xem nhẹ các dấu hiệu bất thường vùng kín, miệng, hậu môn ở trẻ – hãy đưa đi khám chuyên khoa nếu nghi ngờ.
Bạn có thể xin tư vấn về cách phòng ngừa lây nhiễm HPV từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
4. Phương pháp điều trị sùi mào gà ở trẻ em
Việc điều trị sùi mào gà ở trẻ em cần được thực hiện thận trọng, dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc nhi khoa, vì làn da và niêm mạc của trẻ còn rất nhạy cảm. Tùy vào vị trí, mức độ tổn thương và độ tuổi của trẻ, các phương pháp thường được áp dụng gồm:
- Bôi thuốc tại chỗ: Một số loại dung dịch bôi như Imiquimod hoặc acid trichloroacetic có thể được dùng cẩn trọng tại vùng tổn thương ngoài da. Tuy nhiên, không tự ý bôi thuốc cho trẻ tại nhà vì nguy cơ bỏng, kích ứng cao.
- Đốt lạnh (áp lạnh bằng nitơ lỏng): Thường được chỉ định cho trẻ lớn nếu tổn thương khu trú, ít đau và hồi phục nhanh. Phương pháp này an toàn nếu thực hiện đúng kỹ thuật.
- Đốt điện hoặc laser CO₂: Áp dụng khi tổn thương lan rộng hoặc tái phát nhiều lần. Cần gây tê và thực hiện tại cơ sở chuyên khoa.
- Theo dõi không can thiệp (với tổn thương nhỏ, không tăng kích thước): Một số trường hợp nhẹ có thể tự thoái lui khi miễn dịch trẻ mạnh lên – bác sĩ sẽ theo dõi định kỳ thay vì điều trị ngay.
Lưu ý quan trọng:
- Không sử dụng các thuốc trị sùi mào gà dành cho người lớn cho trẻ, vì có thể gây kích ứng, tổn thương nặng niêm mạc.
- Việc điều trị cần kết hợp tăng cường miễn dịch cho trẻ và loại bỏ nguồn lây nếu có (ví dụ: điều trị cho mẹ hoặc người chăm sóc bị nhiễm HPV).
Bạn có thể xin tư vấn về sùi mào gà ở trẻ em từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
