HPV là loại virus rất phổ biến, dễ lây truyền và dễ bị nhiễm, vì vậy, nguy cơ tái nhiễm HPV khá cao, nhất là đối với những người có hệ miễn dịch yếu kém. Điều này tương tự như các loại virus gây cúm. Tuy nhiên, hiểu rõ cách thức xâm nhiễm của HPV, cơ chế hoạt động của HPV, sẽ giúp bạn không còn hoang mang lo lắng, và chủ động trong việc tăng đào thải HPV cũng như phòng ngừa tái nhiễm HPV.
1. HPV là gì?
HPV (Human Papillomavirus) là một loại virus gây u nhú ở người và là một trong những loại virus phổ biến nhất hiện nay. Virus HPV ẩn trú sâu ở lớp đáy của tế bào niêm mạc nên nó khó đào thải ra khỏi cơ thể và tồn tại dai dẳng, gây nên các bệnh lý như sùi mào gà hoặc ẩn chứa nguy cơ ung thư. Biện pháp hỗ trợ cơ thể tăng đào thải HPV sẽ giúp giảm các nguy cơ biến chứng từ virus này.
HPV có hơn 100 chủng virus, trong đó khoảng 40 chủng có thể lây lan qua đường tình dục và gây bệnh ở vùng sinh dục, hậu môn, miệng và cổ họng. Theo thống kê, khoảng 84% nữ giới và 91% nam giới có quan hệ tình dục sẽ nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời.
Dựa trên mức độ gây bệnh, các chủng HPV được chia thành 2 nhóm chính:
- HPV nguy cơ cao: Gồm các chủng như 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66 và 68. Nhóm này có khả năng gây ra các tổn thương tiền ung thư và ung thư như: ung thư cổ tử cung, hậu môn, dương vật, vòm họng… Trong đó, HPV 16 và 18 là 2 chủng nguy hiểm nhất, chiếm tới 70% các ca ung thư cổ tử cung.
- HPV nguy cơ thấp: Chủ yếu gây ra các bệnh lý lành tính như mụn cóc sinh dục (sùi mào gà) và tổn thương trên da niêm mạc. Hai chủng phổ biến nhất là HPV 6 và 11, gây ra khoảng 90% các ca sùi mào gà. Các chủng khác như 40, 42, 43, 44, 54, 61, 72, 81, 89 ít phổ biến hơn nhưng vẫn có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, sùi mào gà có xu hướng tái phát nhiều lần dù đã điều trị.
2. Con đường lây nhiễm HPV ở nam giới
HPV có thể lây truyền qua nhiều con đường khác nhau, bao gồm:
- Lây truyền qua đường tình dục: Đây là con đường lây nhiễm chính, đặc biệt khi không sử dụng bao cao su hoặc có nhiều bạn tình. Hoạt động tình dục đồng giới hoặc khác giới đều là nguyên nhân lây truyền trực tiếp HPV qua đường sinh dục, miệng và hậu môn và thậm chí qua tiếp xúc tay với bộ phận sinh dục
- Lây qua đường tiếp xúc: Nếu dùng chung khăn tắm, quần áo lót, dao cạo, các dụng cụ cắt móng tay chân chứa dịch tiết nhiễm HPV và người sử dụng có vết xước, vết thương hở hoặc sang thương vi thể (microtrauma) thì có nguy cơ bị lây. Các trường hợp này cũng thường hiếm gặp.
Bạn có thể xin tư vấn về con đường lây nhiễm HPV của mình với đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
3. HPV gây bệnh gì ở nam giới?
Phổ biến nhất ở nam giới là sùi mào gà, do HPV 6 và 11 gây ra, chiếm tới 90% trường hợp bệnh liên quan đến HPV. Các bệnh ung thư (hậu môn, dương vật, hầu họng) ít gặp hơn nhưng nghiêm trọng, thường liên quan đến HPV 16 và 18 – nhóm nguy cơ cao.
Nhóm HPV nguy cơ cao gây bệnh gì ở nam giới?
- Ung thư hậu môn
Ung thư hậu môn do HPV chủ yếu là tế bào vảy, với HPV 16 và 18 là nguyên nhân chính. Năm 2020, toàn thế giới ghi nhận 50.685 ca mắc mới và 19.293 ca tử vong. Ở Việt Nam, GLOBOCAN thống kê năm 2020 có 579 ca mắc mới và 321 ca tử vong.
Vì những nguy cơ ung thư có thể xảy ra, bệnh nhân cần xét nghiệm, sàng lọc định kì và tìm hiểu giai đoạn tiến triển để có các biện pháp điều trị kịp thời.
Ung thư dương vật:
HPV 16 và 18 là tác nhân chính gây ung thư dương vật, một bệnh chiếm 6-8% tổng số ca ung thư nam giới. Tại Mỹ, năm 2023 có 2.050 ca mắc mới và 470 ca tử vong. Ở Việt Nam, năm 2020 có 397 ca mắc mới và 147 ca tử vong.
- Ung thư hầu họng (ung thư vòm họng, amidan, lưỡi)
HPV 16 và 18 có liên quan đến ung thư vòm họng, gồm ung thư hầu họng, mũi hầu và hạ họng. Mặc dù hiếm gặp toàn cầu, tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh khá cao, lên tới 12%.
Nhóm HPV nguy cơ thấp gây bệnh gì?
- Sùi mào gà
Chủ yếu do HPV 6 và HPV 11, chiếm đến 90% các trường hợp mắc bệnh. Các nốt sùi do virus HPV gây ra có hình dạng như những mụn nhỏ, mọc thành từng chùm, có màu sắc từ hồng đến màu da và có thể xuất hiện ở vùng kín, hậu môn, hoặc miệng. Chúng có thể nhỏ hoặc lớn và thường có hình dáng giống súp lơ.
Tuy không gây ung thư nhưng có thể lan rộng, gây ngứa, khó chịu, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý người bệnh.
- Mụn cóc ở da
Thường do một số chủng HPV nguy cơ thấp như HPV 1, 2, 4, 10… gây ra. Mụn cóc thông thường xuất hiện trên tay, chân, có bề mặt sần sùi, có thể gây đau khi chạm vào.
- Tổn thương niêm mạc lành tính
Thường do các chủng HPV 40, 42, 43, 44, 54, 61, 72, 81, 89 gây ra. Các tổn thương dạng u nhú trên niêm mạc miệng, họng, thanh quản. Một số trường hợp gây bướu lành tính ở đường hô hấp trên (u nhú thanh quản). Không có nguy cơ tiến triển thành ung thư nhưng có thể tái phát nhiều lần.
4. Cách phòng ngừa lây nhiễm HPV
Phòng ngừa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất trong việc giảm nguy cơ nhiễm virus HPV. Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa hiệu quả:
-
Tiêm phòng vaccine HPV: Đây là biện pháp hàng đầu giúp bảo vệ cơ thể khỏi các chủng HPV nguy cơ cao.
- Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, dù không thể bảo vệ hoàn toàn. Cả vợ và chồng nên sử dụng dung dịch vệ sinh chuyên sâu để ngăn ngừa tình trạng lây chéo virus HPV.
- Giữ vệ sinh cá nhân: Đặc biệt là vệ sinh bộ phận sinh dục trước và sau khi quan hệ.
- Không sử dụng chung đồ dùng cá nhân: như khăn tắm, đồ lót…
- Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn uống đủ dinh dưỡng, duy trì giấc ngủ đủ
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Điều này giúp phát hiện sớm các bệnh lý liên quan đến HPV và có biện pháp can thiệp kịp thời.
Bạn có thể xin tư vấn về cách điều trị phù hợp với giai đoạn bệnh lý khi nhiễm HPV của mình với đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
5. Cách điều trị sùi mào gà cho HPV nguy cơ thấp gây ra
Phác đồ điều trị sùi mào gà theo hướng dẫn của Bộ Y tế là chủ yếu loại bỏ triệu chứng, tức là các nốt sùi mào gà. Phương pháp loại bỏ nốt sùi mào gà hiện có nhiều cách:
- Sử dụng thuốc: Ở giai đoạn đầu, bác sĩ thường chỉ định thuốc bôi hoặc uống để làm giảm các nốt sùi. Các loại thuốc như imiquimod, podophyllotoxin giúp tăng cường khả năng miễn dịch và loại bỏ nốt sùi. Tuy nhiên, cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ.
- Liệu pháp nitơ lỏng: Sử dụng nitơ lỏng để làm đông lạnh và phá hủy mô sùi mào gà. Phương pháp này phù hợp cho các nốt sùi nhỏ và chưa phát triển nhiều.
- Dao mổ điện: Sử dụng dòng điện cao tần để đốt cháy và loại bỏ các nốt sùi. Đây là phương pháp được áp dụng khi nốt sùi đã phát triển lớn.
- Laser: Phương pháp sử dụng chùm tia laser cường độ cao để phá hủy các mô sùi, thường được chỉ định cho các nốt sùi lớn và khó điều trị bằng các phương pháp khác.
- ALA-PDT: Đây là phương pháp tiên tiến nhất hiện nay, sử dụng ánh sáng huỳnh quang để tạo ra phản ứng oxy hóa tiêu diệt nốt sùi mà không gây tổn thương các mô xung quanh.
Tuy nhiên, tỉ lệ tái nhiễm sùi mào gà sau khi thực hiện các phương pháp can thiệp như trên vẫn rất cao, nguyên nhân có thể do mức độ can thiệp đến mụn sùi mào gà chưa đủ rộng, chưa đủ sâu, chưa chạm tới được lớp đáy của tế bào – nơi virus HPV ẩn trú và phát triển gây nên bệnh sùi mào gà.
Mới đây, Bệnh viện da liễu trung ương đã đưa ra phác đồ điều trị mới giúp việc chữa trị sùi mào gà hiệu quả hơn, triệt để hơn, bằng cách cho bệnh nhân tự sử dụng tại nhà lọ xịt tăng đào thải HPV và dung dịch vệ sinh chuyên sâu, để tăng hệ miễn dịch tại chỗ cho bệnh nhân, nhanh chóng làm lành vết thương, ngăn chặn sự phát triển của virus HPV, ngăn ngừa tái nhiễm sùi mào gà.
Quá trình điều trị khuyến nghị vợ/chồng hoặc bạn tình cũng cần tham gia điều trị bằng cách sử dụng các sản phẩm vệ sinh chuyên sâu để ngăn chặn tình trạng lây chéo virus HPV và tái nhiễm sùi mào gà.
Xem thêm: Theo Báo Tiền Phong, Phác đồ điều trị sùi mào gà mới nhất của Bệnh viện Da liễu Trung ương
6. Các câu hỏi thường gặp khác về HPV
Nam giới nhiễm HPV có triệu chứng gì?
Thường không có triệu chứng rõ ràng. Một số người có thể xuất hiện mụn cóc sinh dục. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi có biến chứng hoặc qua xét nghiệm.
HPV có tự khỏi ở nam giới không?
Trong đa số trường hợp, hệ miễn dịch có thể tự đào thải virus sau vài tháng đến 2 năm. Tuy nhiên, vẫn có nguy cơ virus tồn tại dai dẳng và gây ung thư.
Nam giới có cần xét nghiệm HPV không?
Hiện chưa có khuyến cáo xét nghiệm định kỳ cho nam giới như nữ (Pap/HPV test), nhưng người có nguy cơ cao (quan hệ đồng giới, HIV…) có thể được khuyến nghị xét nghiệm ở vùng hậu môn.
Nam giới có nên tiêm vắc xin HPV không?
Có. Tiêm vắc xin giúp phòng ngừa mụn cóc sinh dục và nhiều loại ung thư liên quan đến HPV.
Bạn có thể xin tư vấn về cách điều trị phù hợp với giai đoạn bệnh lý khi nhiễm HPV của mình với đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
