Xét nghiệm HPV DNA là bước tầm soát quan trọng giúp phát hiện sớm virus HPV – nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Khác với các phương pháp kiểm tra tế bào bất thường như Pap smear, xét nghiệm này tập trung tìm kiếm DNA của virus ngay cả khi chưa có triệu chứng. Đây cũng là phương pháp được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo áp dụng cho phụ nữ từ 30 tuổi trở lên trong chương trình sàng lọc định kỳ. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ: xét nghiệm HPV DNA là gì, ai nên làm, khi nào làm, làm như thế nào, chi phí bao nhiêu và nên xét nghiệm ở đâu để đảm bảo uy tín, an toàn.
1. Xét nghiệm HPV DNA là gì?
Xét nghiệm HPV DNA là một phương pháp tầm soát nhằm phát hiện sự hiện diện của virus HPV (Human Papillomavirus) trong cơ thể, đặc biệt là các chủng có nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung. Thay vì tìm kiếm biểu hiện bệnh lý, xét nghiệm này phát hiện vật liệu di truyền (DNA) của virus, ngay cả khi người nhiễm chưa có triệu chứng hoặc tổn thương tế bào. Đây là phương pháp phổ biến nhất hiện nay, đặc biệt được khuyến cáo cho phụ nữ từ 30 tuổi trở lên trong chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ.
So với xét nghiệm định genotype HPV, xét nghiệm HPV DNA có ưu điểm là nhanh, dễ thực hiện và chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, nó không phân biệt được bạn đang nhiễm chủng HPV nào – thông tin quan trọng để đánh giá nguy cơ cao (như HPV 16, 18) hay thấp. Trong khi đó, xét nghiệm HPV mRNA (như Aptima) lại nhắm đến việc phát hiện virus đang hoạt động – giúp giảm tình trạng dương tính giả, nhưng không cho biết bạn nhiễm chủng nào. Vì vậy, xét nghiệm HPV DNA thường là bước đầu tiên, và nếu dương tính, bác sĩ sẽ cân nhắc thêm các xét nghiệm chuyên sâu hơn như định genotype hoặc mRNA để có hướng xử trí phù hợp.
2. Khi nào nên xét nghiệm HPV DNA?
Xét nghiệm HPV DNA được khuyến cáo trong các tình huống sau:
- Phụ nữ từ 30 tuổi trở lên: Đây là nhóm tuổi được ưu tiên làm xét nghiệm HPV DNA trong tầm soát ung thư cổ tử cung. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều hướng dẫn quốc tế khuyến nghị nên xét nghiệm HPV DNA định kỳ mỗi 5 năm nếu kết quả âm tính.
- Kết quả Pap smear bất thường: Nếu bạn có kết quả phết tế bào cổ tử cung (Pap smear) cho thấy bất thường (ASC-US, LSIL…), bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm HPV DNA để xác định nguy cơ nhiễm virus HPV nguy cơ cao và quyết định theo dõi hay can thiệp.
- Phụ nữ dưới 30 tuổi có nguy cơ cao: Mặc dù không phải nhóm khuyến cáo tầm soát thường quy, nhưng nếu bạn có tiền sử quan hệ tình dục sớm, nhiều bạn tình, hoặc hệ miễn dịch suy yếu, bác sĩ có thể đề nghị làm xét nghiệm HPV DNA sớm hơn.
- Sau điều trị tổn thương cổ tử cung: Đối với những người từng điều trị tổn thương cổ tử cung do HPV (như đốt, cắt cone…), xét nghiệm HPV DNA giúp theo dõi khả năng tái nhiễm hoặc tái phát bệnh.
- Kiểm tra kết hợp (co-testing): Trong một số trường hợp, HPV DNA test được thực hiện cùng lúc với Pap smear để tăng độ chính xác của việc sàng lọc ung thư cổ tử cung
Xét nghiệm HPV là gì và khi nào cần thực hiện?
Tế bào ASCUS có nguy hiểm không? Làm gì khi xét nghiệm Pap có tế bào ASCUS?
3. Quy trình xét nghiệm HPV DNA
Chuẩn bị trước khi xét nghiệm
- Nữ giới:
-
- Không quan hệ tình dục, không thụt rửa âm đạo, không đặt thuốc hoặc dùng dung dịch vệ sinh phụ nữ trong vòng 24–48 giờ trước khi lấy mẫu.
- Không lấy mẫu khi đang có kinh nguyệt.
- Nam giới:
-
- Nếu được chỉ định lấy mẫu ở dương vật hoặc hậu môn, cần vệ sinh nhẹ nhàng vùng lấy mẫu nhưng không dùng xà phòng sát khuẩn mạnh.
Lưu ý: Không sử dụng thuốc âm đạo/hậu môn trong vòng 2 ngày trước xét nghiệm.
Tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm
- Nữ giới: Bác sĩ sẽ sử dụng mỏ vịt để mở âm đạo, sau đó dùng que chuyên dụng lấy mẫu tế bào từ cổ tử cung (vùng chuyển tiếp giữa cổ ngoài và cổ trong).
- Nam giới hoặc người thuộc nhóm nguy cơ cao: Lấy mẫu tại niệu đạo, dương vật, hậu môn hoặc họng, tùy vào chỉ định.
Lưu ý: Quá trình lấy mẫu thường chỉ kéo dài 1–2 phút, có thể gây hơi khó chịu nhưng không gây đau.
Phân tích mẫu tại phòng xét nghiệm
- Mẫu bệnh phẩm sẽ được đưa vào máy xét nghiệm để tách chiết DNA virus và kiểm tra sự hiện diện của virus HPV DNA, thông qua các kỹ thuật như Real-time PCR, lai phân tử, giải trình tự gene…
- Một số cơ sở cũng kết hợp với xét nghiệm Pap smear hoặc mRNA nếu có yêu cầu.
Nhận kết quả và tư vấn
- Thời gian trả kết quả thường sau 2–5 ngày làm việc.
- Kết quả có thể bao gồm:
Âm tính: Không phát hiện DNA của HPV.
Dương tính: Có nhiễm HPV và nêu rõ chủng virus (nếu làm thêm xét nghiệm định genotype).
Bác sĩ sẽ tư vấn bước tiếp theo, như theo dõi, điều trị hoặc làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu (Pap smear, colposcopy…).
4. Xét nghiệm xét nghiệm HPV DNA bao nhiêu tiền?
- Xét nghiệm HPV DNA cơ bản (không định type): Khoảng 500.000 – 800.000 VNĐ.
- Gói xét nghiệm mở rộng kết hợp Pap smear (Co-testing): Khoảng 1.800.000 – 2.500.000 VNĐ, đánh giá toàn diện tình trạng tế bào cổ tử cung và nguy cơ ung thư.
- Các kỹ thuật cao cấp hơn (DNA chip, giải trình tự gen): Chi phí có thể lên đến 2.500.000 – 4.000.000 VNĐ, thường chỉ định trong trường hợp đặc biệt hoặc nghiên cứu chuyên sâu.
Bạn có thể xin tư vấn về chi phí xét nghiệm HPV từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
5. Xét nghiệm xét nghiệm HPV DNA ở đâu uy tín?
Bạn có thể xét nghiệm HPV tại nhiều bệnh viện lớn, phòng khám chuyên sản phụ khoa hoặc trung tâm xét nghiệm uy tín trên toàn quốc. Dưới đây là một số địa chỉ được đánh giá cao:
Tại Hà Nội
- Bệnh viện Phụ sản Trung ương
- Bệnh viện K Trung ương
- Bệnh viện Bạch Mai – Trung tâm Xét nghiệm
- Phòng khám Medlatec, Diag, Vinmec, Hồng Ngọc
Tại TP.HCM
- Bệnh viện Từ Dũ
- Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM
- Bệnh viện Hùng Vương
- Phòng khám Pasteur, Diag, Medic Hòa Hảo
Lưu ý: Nên gọi điện đặt lịch trước để được tư vấn phương pháp xét nghiệm phù hợp (HPV DNA, Pap smear, HPV mRNA…).
6. Xét nghiệm HPV cần lưu ý gì?
Trước khi xét nghiệm HPV
- Không quan hệ tình dục ít nhất 24–48 giờ trước khi lấy mẫu xét nghiệm. Việc này giúp tránh ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.
- Không thụt rửa âm đạo, không đặt thuốc hoặc dùng dung dịch vệ sinh phụ nữ (áp dụng với nữ) trước ngày làm xét nghiệm.
- Không làm xét nghiệm khi đang có kinh nguyệt, vì máu kinh có thể làm sai lệch kết quả.
- Nam giới: Nếu được chỉ định lấy mẫu ở dương vật hoặc hậu môn, nên vệ sinh nhẹ nhàng vùng lấy mẫu nhưng không dùng xà phòng sát khuẩn mạnh trước khi đến cơ sở y tế.
- Không sử dụng thuốc âm đạo hoặc hậu môn trong vòng 2 ngày trước xét nghiệm.
Trong quá trình xét nghiệm
- Giữ tâm lý thoải mái. Thủ thuật lấy mẫu nhanh chóng, không gây đau, chỉ hơi khó chịu trong vài giây.
- Làm theo hướng dẫn cụ thể của nhân viên y tế, đặc biệt với các phương pháp như HPV DNA test, Pap smear, hoặc HPV mRNA test.
Sau khi xét nghiệm
- Chờ kết quả từ 1–5 ngày, tùy vào cơ sở y tế và loại xét nghiệm.
- Đọc kỹ kết luận và tư vấn từ bác sĩ, đặc biệt nếu phát hiện chủng HPV nguy cơ cao.
- Không quá lo lắng nếu dương tính với HPV, vì phần lớn trường hợp virus sẽ tự đào thải sau vài tháng – vài năm nếu hệ miễn dịch khỏe mạnh.
7. Các câu hỏi thường gặp về xét nghiệm xét nghiệm HPV
Xét nghiệm HPV bao lâu 1 lần?
- Phụ nữ ≥ 30 tuổi: Nếu kết quả HPV âm tính, có thể lặp lại mỗi 3–5 năm.
- Nếu đã từng nhiễm HPV nguy cơ cao: Cần tái khám và xét nghiệm lại theo chỉ định bác sĩ.
- Nam giới: Hiện chưa có khuyến cáo xét nghiệm định kỳ cho nam khỏe mạnh; chỉ xét nghiệm nếu có nguy cơ.
Xét nghiệm HPV bao lâu có kết quả?
Thông thường, bạn sẽ nhận kết quả sau 2 – 5 ngày làm việc, tùy theo cơ sở xét nghiệm. Một số nơi có thể trả kết quả trong ngày hoặc 24 giờ với dịch vụ xét nghiệm nhanh.
Xét nghiệm HPV có cần nhịn ăn không?
Không cần nhịn ăn. Tuy nhiên, nếu là nữ giới, nên tránh quan hệ tình dục, thụt rửa âm đạo, đặt thuốc âm đạo trong 24–48 giờ trước khi lấy mẫu.
Bạn có thể xin tư vấn các vấn đề về xét nghiệm HPV từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
