Virus HPV (Human Papillomavirus) là tác nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý nguy hiểm như ung thư cổ tử cung, sùi mào gà, ung thư hậu môn, hầu họng… và thường lây truyền qua đường tình dục. Điều đáng lo ngại là hầu hết người nhiễm HPV không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Chính vì vậy, xét nghiệm HPV định kỳ được xem là biện pháp tầm soát sớm, phát hiện nguy cơ và phòng ngừa ung thư hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ xét nghiệm HPV là gì, khi nào nên xét nghiệm, các phương pháp phổ biến hiện nay, chi phí, địa điểm uy tín và những lưu ý quan trọng trước – trong – sau khi làm xét nghiệm.
1. Xét nghiệm HPV là gì?
Xét nghiệm HPV là phương pháp kiểm tra sự hiện diện của virus HPV (Human Papillomavirus). Đây là một loại virus gây u nhú ở người và là một trong những loại virus phổ biến nhất hiện nay. Virus HPV ẩn trú sâu ở lớp đáy của tế bào niêm mạc nên nó khó đào thải ra khỏi cơ thể và tồn tại dai dẳng, gây nên các bệnh lý như sùi mào gà hoặc ẩn chứa nguy cơ ung thư.
Nó lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, ung thư hầu họng và sùi mào gà. Có nhiều loại xét nghiệm HPV, mỗi loại có mục đích riêng: phát hiện virus, xác định chủng nguy cơ cao hay đánh giá tổn thương do virus gây ra.
2. Khi nào nên xét nghiệm HPV?
- Phụ nữ từ 25 tuổi trở lên chưa từng xét nghiệm HPV: Rất nên làm. Đây là nhóm tuổi bắt đầu có nguy cơ nhiễm HPV kéo dài. Việc tầm soát sớm giúp phát hiện nguy cơ ung thư cổ tử cung trước khi tổn thương tiến triển nghiêm trọng.
- Có triệu chứng bất thường ở vùng kín, hậu môn (cả nam và nữ): Nên xét nghiệm ngay. Dấu hiệu như sùi, mụn cóc, ngứa ngáy, khí hư bất thường hoặc chảy máu không rõ nguyên nhân có thể là biểu hiện nhiễm HPV hoặc các bệnh lý lây truyền qua đường tình dục.
- Đã từng nhiễm HPV nguy cơ cao: Cần tái khám định kỳ. Dù cơ thể có thể tự đào thải virus, nhưng HPV nguy cơ cao có thể tồn tại dai dẳng và âm thầm gây tổn thương tiền ung thư, cần theo dõi sát để xử lý sớm.
- Nam giới có bạn tình nhiễm HPV: Nên tham khảo bác sĩ. Nam giới có thể bị lây nhiễm, đặc biệt nếu quan hệ không dùng biện pháp bảo vệ. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nếu cần.
- Nam giới khỏe mạnh, không triệu chứng: Hiện chưa cần thiết xét nghiệm định kỳ. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), hiện chưa có khuyến cáo xét nghiệm HPV định kỳ cho nam giới không thuộc nhóm nguy cơ cao.
Bạn có thể xin tư vấn về các trường hợp cần xét nghiệm HPV từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
3. Các loại xét nghiệm HPV hiện nay
HPV DNA test
Đây là loại xét nghiệm phổ biến nhất hiện nay. HPV DNA test giúp phát hiện sự hiện diện của virus HPV trong cơ thể, kể cả khi chưa có triệu chứng. Kỹ thuật thường dùng là PCR hoặc Hybrid Capture 2.
- Áp dụng cho: Cả nam và nữ.
- Ưu điểm: Độ nhạy cao, phát hiện sớm virus, có thể thực hiện định kỳ để tầm soát ung thư.
HPV Genotyping (định type)
Xét nghiệm này giúp xác định virus HPV thuộc chủng nguy cơ cao hay thấp (ví dụ: HPV 16, 18, 52…). Đây là thông tin quan trọng để đánh giá khả năng tiến triển thành ung thư.
- Áp dụng cho: Chủ yếu ở nữ, một số trường hợp nam giới có nguy cơ cao.
- Thường dùng cùng với: HPV DNA test.
HPV mRNA test (ví dụ: Aptima)
Khác với HPV DNA test chỉ phát hiện virus có tồn tại hay không, xét nghiệm mRNA tìm mRNA của virus – là dấu hiệu cho thấy virus đang hoạt động mạnh và có khả năng gây ung thư. Đây là bước tiến mới giúp đánh giá mức độ nguy hiểm thực sự.
- Áp dụng cho: Chủ yếu nữ giới.
- Ưu điểm: Độ đặc hiệu cao hơn DNA test, giảm dương tính giả.
Pap smear (phết tế bào cổ tử cung)
Pap smear không tìm virus HPV mà tìm tế bào bất thường do virus gây ra. Đây là phương pháp lâu đời nhất, vẫn còn được dùng nhiều để tầm soát ung thư cổ tử cung.
- Áp dụng cho: Nữ giới từ 21 tuổi trở lên.
- Lưu ý: Thường dùng kết hợp với HPV DNA test trong các chương trình co-testing.
Co-testing (Pap smear + HPV DNA)
Đây là phương pháp kết hợp giúp nâng cao hiệu quả tầm soát ung thư cổ tử cung. Nếu cả 2 xét nghiệm đều âm tính, nguy cơ ung thư gần như bằng 0 trong vài năm sau đó.
- Áp dụng cho: Phụ nữ ≥ 30 tuổi.
- Chu kỳ: Có thể lặp lại mỗi 3-5 năm tùy kết quả lần đầu.
Tế bào ASCUS có nguy hiểm không? Làm gì khi xét nghiệm Pap có tế bào ASCUS?
Xét nghiệm Pap và HPV là gì? Có xác định được ung thư không?
4. Các phương pháp xét nghiệm HPV phổ biến
Tùy loại xét nghiệm, các phòng xét nghiệm có thể áp dụng những phương pháp sau:
- PCR (Polymerase Chain Reaction): Khuếch đại DNA virus, cho kết quả chính xác và nhanh.
- Real-time PCR: Giúp định lượng virus và theo dõi diễn biến bệnh.
- RT-PCR (Reverse Transcriptase PCR): Dùng cho xét nghiệm mRNA – phát hiện virus đang hoạt động.
- Hybrid Capture 2 (HC2): Được FDA công nhận, thường dùng cho HPV DNA test.
- Tế bào học (Cytology): Dùng cho Pap smear, quan sát hình thái tế bào qua kính hiển vi.
5. Xét nghiệm HPV bao nhiêu tiền?
- Xét nghiệm HPV DNA (PCR hoặc Hybrid Capture 2): Dao động từ 600.000 – 1.500.000 VNĐ tùy theo cơ sở y tế và phương pháp xét nghiệm.
- Xét nghiệm HPV Genotyping (định type): Khoảng 1.000.000 – 2.500.000 VNĐ, tùy thuộc vào cơ sở y tế và công nghệ sử dụng.
- Xét nghiệm HPV mRNA (ví dụ: Aptima): Khoảng 750.000 – 1.500.000 VNĐ, tùy thuộc vào cơ sở y tế.
- Xét nghiệm Pap smear (phết tế bào cổ tử cung): Dao động từ 150.000 – 700.000 VNĐ, tùy thuộc vào phương pháp (Pap smear truyền thống, Liquid-based cytology, ThinPrep) và cơ sở y tế.
- Xét nghiệm Co-testing (Pap smear + HPV DNA): Tổng chi phí thường từ 1.500.000 – 2.500.000 VNĐ, tùy thuộc vào gói dịch vụ và cơ sở y tế.
Bạn có thể xin tư vấn về chi phí xét nghiệm HPV từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
6. Xét nghiệm HPV ở đâu uy tín?
Bạn có thể xét nghiệm HPV tại nhiều bệnh viện lớn, phòng khám chuyên sản phụ khoa hoặc trung tâm xét nghiệm uy tín trên toàn quốc. Dưới đây là một số địa chỉ được đánh giá cao:
Tại Hà Nội
- Bệnh viện Phụ sản Trung ương
- Bệnh viện K Trung ương
- Bệnh viện Bạch Mai – Trung tâm Xét nghiệm
- Phòng khám Medlatec, Diag, Vinmec, Hồng Ngọc
Tại TP.HCM
- Bệnh viện Từ Dũ
- Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM
- Bệnh viện Hùng Vương
- Phòng khám Pasteur, Diag, Medic Hòa Hảo
Lưu ý: Nên gọi điện đặt lịch trước để được tư vấn phương pháp xét nghiệm phù hợp (HPV DNA, Pap smear, HPV mRNA…).
7. Xét nghiệm HPV cần lưu ý gì?
Trước khi xét nghiệm HPV
- Không quan hệ tình dục ít nhất 24–48 giờ trước khi lấy mẫu xét nghiệm. Việc này giúp tránh ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.
- Không thụt rửa âm đạo, không đặt thuốc hoặc dùng dung dịch vệ sinh phụ nữ (áp dụng với nữ) trước ngày làm xét nghiệm.
- Không làm xét nghiệm khi đang có kinh nguyệt, vì máu kinh có thể làm sai lệch kết quả.
- Nam giới: Nếu được chỉ định lấy mẫu ở dương vật hoặc hậu môn, nên vệ sinh nhẹ nhàng vùng lấy mẫu nhưng không dùng xà phòng sát khuẩn mạnh trước khi đến cơ sở y tế.
- Không sử dụng thuốc âm đạo hoặc hậu môn trong vòng 2 ngày trước xét nghiệm.
Trong quá trình xét nghiệm
- Giữ tâm lý thoải mái. Thủ thuật lấy mẫu nhanh chóng, không gây đau, chỉ hơi khó chịu trong vài giây.
- Làm theo hướng dẫn cụ thể của nhân viên y tế, đặc biệt với các phương pháp như HPV DNA test, Pap smear, hoặc HPV mRNA test.
Sau khi xét nghiệm
- Chờ kết quả từ 1–5 ngày, tùy vào cơ sở y tế và loại xét nghiệm.
- Đọc kỹ kết luận và tư vấn từ bác sĩ, đặc biệt nếu phát hiện chủng HPV nguy cơ cao.
- Không quá lo lắng nếu dương tính với HPV, vì phần lớn trường hợp virus sẽ tự đào thải sau vài tháng – vài năm nếu hệ miễn dịch khỏe mạnh.
8. Các biện pháp phòng ngừa HPV
Ngoài việc tiêm vắc xin HPV, bạn có thể phòng ngừa HPV bằng các cách khác, bao gồm:
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Điều này giúp phát hiện sớm các bệnh lý liên quan đến HPV và có biện pháp can thiệp kịp thời.
- Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, dù không thể bảo vệ hoàn toàn. Cả vợ và chồng nên sử dụng dung dịch vệ sinh chuyên sâu để ngăn ngừa tình trạng lây chéo virus HPV.
- Giữ vệ sinh cá nhân: Đặc biệt là vệ sinh bộ phận sinh dục trước và sau khi quan hệ.
- Không sử dụng chung đồ dùng cá nhân: như khăn tắm, đồ lót…
- Duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống đủ dinh dưỡng, duy trì giấc ngủ đủ.
9. Các câu hỏi thường gặp về xét nghiệm HPV
Xét nghiệm HPV bao lâu 1 lần?
-
Phụ nữ ≥ 30 tuổi: Nếu kết quả HPV âm tính, có thể lặp lại mỗi 3–5 năm.
-
Nếu đã từng nhiễm HPV nguy cơ cao: Cần tái khám và xét nghiệm lại theo chỉ định bác sĩ.
-
Nam giới: Hiện chưa có khuyến cáo xét nghiệm định kỳ cho nam khỏe mạnh; chỉ xét nghiệm nếu có nguy cơ.
Xét nghiệm HPV bao lâu có kết quả?
Thông thường, bạn sẽ nhận kết quả sau 2 – 5 ngày làm việc, tùy theo cơ sở xét nghiệm. Một số nơi có thể trả kết quả trong ngày hoặc 24 giờ với dịch vụ xét nghiệm nhanh.
Xét nghiệm HPV có cần nhịn ăn không?
Không cần nhịn ăn. Tuy nhiên, nếu là nữ giới, nên tránh quan hệ tình dục, thụt rửa âm đạo, đặt thuốc âm đạo trong 24–48 giờ trước khi lấy mẫu.
Bạn có thể xin tư vấn các vấn đề về xét nghiệm HPV từ đội ngũ chuyên gia y tế hỗ trợ Cộng đồng HPV Việt Nam tại đây
